راهکارهای تشخیص عقب ماندگی ذهنی در جنین تا نوزادی و کودکان

در این نوشته قصد داریم درباره راههای تشخیص عقب ماندگی ذهنی در جنین تا کودکی به تفصیل صحبت کنیم. ما قبلا در نوشته تعریف عقب ماندگی ذهنی ، خواندیم که این اختلال سبب مشکلاتی عملکردهای ذهنی فرد می شود و روند یادگیری را کند و مشکل ساز می کند. اما چطور می توانیم عقب ماندگی ذهنی را تشخیص بدهیم؟

تشخیص عقب ماندگی ذهنی در جنین

سندرم ها و بیماریهای مختلفی می توانند سبب این اختلال شوند. یکی از راههای تشخیص عقب ماندگی ذهنی در جنین ، تشخیص این بیماری ها است. پس با ما همراه باشید تا شایع ترین این بیماری ها را معرفی کنیم و راههای تشخیص آنها را نیز ذکر نماییم.

عقب ماندگی های ذهنی ناشی از بیماریهای ژنتیکی

سهم عوامل ژنتيکي در بروز عقب ماندگي ذهني حدود  %۷۰ است. شایع ترین این بیماریهای ژنتیکی عبارتند از سندروم داون و سندروم ایکس شکننده هستند که برای تشخیص هر کدام آزمایش ها و غربالگری هایی وجود دارد.

سندروم داون :


۱-آزمون” کواد راپل ” یا ” کواد مارکر ” :

رايج ترين آزمون غربالگري سندرم داون كه در بسياري از كشورهاي جهان به صورت ملي بر روي تمامي مادران باردار انجام مي گیرد، آزمون كوآد ماركر است.

 با استفاده از اين آزمون می توان ۸۰ درصد موارد ابتلا را تشخیص داد. کواد مارکر چنان که از اسمش پیداست، از چهار آزمایش تشکیل شده است. در تمام روش های غربالگری، مقادیر هر یک از پارامتر ها اندازه گیری شده و مقیاس های به دست آمده با مقادیر طبیعی مربوط به هر کدام در همان روز بارداری مقایسه می شود .

اگر احتمال ابتلای جنین به سندروم داون بالا بود جهت آزمونهای تشخیص معرفی می شود.

۲-تست تشخیصی آمینو سنتز

در این آزمون مقدار اندکی از مایع آمنیوتیک که حاوی سلول های جنینی است، در حین سونوگرافی توسط سرنگ گرفته می شود . و پس از بررسی می توان تشخیص قطعی سندروم داون را مطرح کرد.

سندروم X شکننده

سندرم x شکننده یا فراژیل x  ، یک بیماری وابسته به جنس است و یک نوع ناتوانی ذهنی محسوب میشود .

مرد حامل این ژن ، جهش این  بیماری را به همه فرزندان دختر منتقل میکند ، و به هیچ یک از فرزندان پسر منتقل نمی شود. زن حامل این ژن ، با احتمال ۵۰ درصد ، جهش کامل را به فرزندان پسر و دختر خود منتقل میکند .

بهترین راه پیشگیری از این بیماری مشاوره ژنتیک است. از روش های تشخیص این بیماری در پیش از تولد ، آزمایش های آمنیوسنتز و 
نمونه برداری از پرزهای جفتی جنین (cvs ) است.

تشخیص عقب ماندگی ذهنی در جنین

همان طور که در بالا گفتیم عقب ماندگی ذهنی دلایل مختلفی می تواند داشته باشد و تشخیص همه این موارد در دوران جنینی سخت است. اگر چه مشاوره ژنتیک و انجام تست های ژنتیکی برای خانواده با سابقه فامیلی عقب مانده گی ذهنی ضروری است.

همچنین برخی از تست های مشخص همانند تست سونوگرافی و تست آمینو سنتز در تشخیص عقب ماندگی ذهنی در جنین کمک کننده می باشد.

تشخیص عقب ماندگی ذهنی نوزادان

اگر ناهنجاری های ساختاری ( بدشکلی ها و یا چهره های معمول سندروم ها ) در نوزاد مشاهده شد برای تشخیص عقب ماندگی ذهنی نوزاد می بایست تست های ژنتیک و تست های اختلالات متابولیکی را از کودک گرفت.

نوشته مرتبط :  عوارض شکاف کام و 4 مداخله ضروری برای کاهش عوارض شکاف کام و لب

یکی از تست های اختلالات متابولیکی ، تست فنیل کتونوریا ( pku ) است. اگر این بیماری دیر تشخیص داده شود منجر به عقب ماندگی ذهنی در نوزاد می شود.

برخی از آزمایش های دیگر برای تشخیص عقب مانده گی ذهنی نوزاد عبارتند از : آزمایش خون ، تصویر برداری از مغز ، تست نوار مغزی ( EEG) برای تشخیص تشنج

علائم تشخیص عقب ماندگی ذهنی در کودکان

علائم و رفتارهای مختلفی برای تشخیص عقب ماندگی ذهنی در نوزادن و کودکان وجود دارد که براساس شدت مشکل متفاوت است. برخی از این علائم و رفتارها در دوران نوزادی خودشان را نشان می دهند و برخی از آنها ممکن است بطور مشخص تا سن مدرسه قابل تشخیص نباشند.

در هر حال برخی از علائم تشخیصی عقب ماندگی ذهنی کودکان عبارتند از :

  • تاخیر در گردن گرفتن ، نشستن و راه افتادن کودک
  • تاخیر کلامی و یا داشتن مشکلات گفتاری
  • تاخیر در مهارتهایی نظیر توالت رفتن ، لباس پوشیدن و غذا خوردن ( بصورت مستقل )
  • مشکل در بخاطرسپاری
  • مشکل در رعایت ترتیب اتفاقات
  • مشکلات رفتاری نظیر پرخاشگری
  • مشکل در مهارتهای نظیر حل مساله و یا تفکر منطقی

در علم روانپزشکی برای تشخیص MR ، تنها به یک یا تعداد کمی علایم اکتفا نمی شود بلکه به مجموعه ای از علایم با در نظر گرفتن عملکرد توجه می شود . بنابراین نمی توانیم با مشاهده یکی از علائم فوق سریع به کودک برچسب بزنیم.

کم توانی ذهنی به انواع خفیف ، متوسط و شدید و عمیق تقسیم می شود.

تشخیص کم توانی ذهنی خفیف معمولا تا سن مدرسه ( تا پایه دهم ) انجام نمی شود و والدین متوجه کم توانی ذهنی فرزند خود نمی شوند.

در موارد متوسط ، کودک فقط تا کلاس اول یا دهم ابتدایی قادر به ادامه تحصیل خواهد بود و هرچه کم توانی ذهنی شدیدتر باشد علایم بیشتر و تشخیص آن زودتر انجام پذیرد.

چه بیماریهایی ممکن است درجاتی از عقب ماندگی ذهنی را داشته باشند؟

برخی از شرایط و بیماریهایی که ممکن است فرد علائمی از عقب ماندگی ذهنی را داشته باشد عبارتند از :

جمع بندی :

عقب ماندگی ذهنی شرایطی است که در آن فعالیت های ذهنی به خوبی رخ نمی دهند و فرد در مهارتهای هوشی و مهارتهای تطابقی مشکلاتی را نشان می دهد. این اختلال به دلایل مختلفی از شرایط ژنیتیکی ، مشکلات دوران بارداری و مشکلات حین زایمان و بعد از زایمان ممکن است رخ بدهد.

مراقبت های مادر در دوران بارداری نظیر عدم مصرف مشروبات الکی ، مصرف ویتامین ها ، انجام واکسیناسیون برای پیشگیری از بیماری های حین بارداری می تواند خطر ابتلا جنین به عقب ماندگی ذهنی را کاهش بدهد.

در کنار این موارد باید بپذیریم که هنوز علت برخی از عقب ماندگی ها مشخص نشده است . تشخیص به موقع mental retardation میتواند جلوی آسیب های بعدی کودک رابگیرد و با آغاز فرایندهای آموزشی وتوانبخشی جلوی بخشی از این مشکلات را گرفت.

ما سعی کردیم در این نوشته راههای تشخیصی عقب ماندگی ذهنی ژنتیکی و.. را معرفی کنیم. لطفا نظراتتان در پایین ذکر کنید و اگر سوالی در این رابطه دارید از این طریق از ما بپرسید به شما قول می دهیم در سریع ترین زمان ممکن به شما پاسخ بدهیم.

2 پاسخ

تعقیب

  1. […] و حتی زندگی مستقل را خواهد داشت. پس در مرحله اول تشخیص عقب ماندگی ذهنی مهم می باشد ، تا نوع آن هم مشخص […]

  2. […] در مطالب قبلی انواع عقب ماندگی ذهنی و تشخیص عقب ماندگی ذهنی را به طور مفصل مورد بررسی قرار دادیم. با ما همراه باشید […]

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

-->