آفازی یا زبان پریشی چیست ؟

آفازی یا زبان پریشی ( به انگلیسی aphasia ) یک اختلال ارتباطی است که در اثر آسیب به مناطق مغزی – مناطق مسئول درک و بیان گفتار – بوجود می آید. این مشکل بیشتر در بزرگسالان بویژه افرادی که سکته مغزی کرده اند شایع است.

آفازی بر توانایی درک و بیان واژگان تاثیر مخرب می گذارد و تاثیری بر هوش فرد نمی گذارد. افرادی که آفازی یا زبان پریشی دارند ممکن است در پیدا کردن کلمه ” مناسب ” برای بیان افکار خود مشکل داشته باشند. بدین صورت که در حالیکه می دانند در جواب سلام باید بگویند سلام ،  کلمه ای دیگر می گویند یا اصلا چیزی نمی گویند.  ( بیشتر در آفازی بروکا این مورد دیده می شود).

افراد دارای اختلال زبان پریشی همچنین ممکن است در فهمیدن و درک مکالمات دیگران ، خواندن متون ، نوشتن و استفاده از اعداد مشکل داشته باشند.

مهم است بدانیم که در زبان پریشی ، هوش مشکلی ندارد و ایده ها و تفکرات فرد مشکلی ندارد. فرد بخوبی می داند در این موقعیت می بایست احوالپرسی کند. اما از چه کلماتی استفاده کند. آفازی مسیر دسترسی به واژگان را برای درک و یا استفاده محتل می کند.

 

  • افرادی هم که نمیکره راست مغز انها آسیب دیده نیز ممکن است مشکلاتی در گفتار و زبان داشته باشند.
  • آفازی ممکن است سبب مشکلاتی در حرف زدن ، شنیدن ، خواندن و نوشتن شود.
  • آفازی علت آسیب در بهره هوشی نیست و نمی تواند باعث آسیب هوشی شود.
  • افراد دارای آفازی ممکن است اختلالات همراه دیگری مانند دیزارتری ، آپراکسی و مشکلات بلع داشته باشند.

علت افازی یا زبان پریشی چیست؟

آفازی اغلب بر اثر سکته مغزی بوجود می اید. اگرچه هر بیماری و یا آسیب که مناطق گفتاری (در مغز ) می تواند سبب آفازی شود.( تومور ، جراحات تروماتیک مغزی ، بیمارهای نرولوژیکی پیشرونده )

بر طبق سازمان ملی آفازی در آمریکا بین ۲۵ تا ۴۰ درصد از افرادی که پس از سکته مغزی زنده می مانند دچار آفازی می شوند.

انواع آفازی aphasia

زبان پریشی انواع مختلفی دارد که معمولا براساس محل آسیب مغزی تقسیم بندی می شوند. هر کدام از انواع زیر خود شدت مختلفی ممکن است داشته باشد :

۱-آفازی بیانی یا Broca’s aphasia

آفازی بیانی یا آفازی ناروان  که بیشتر با نام آفازی بروکا شناخته می شود. در اثر آسیب در مناطق مغزی که مسئول بیان یا استفاده از واژگان هستند اتفاق می افتد. بدین طریق این افراد متوجه صحبت دیگران می شوند ولی در بیان خواسته ها و ایده های خودشان مشکل دارند.

برخی از علائم زبان پریشی بیانی یا ناروان را در زیر مشاهده می کنید :

  • مشکل در بیان کلماتی که قصد گفتن آنها را دارد.
  • جایگزینی واژه هدف با واژه ای دیگر – این واژه می تواند مرتبط و یا غیر مرتبط باشد.
    برای مثال : مرتبط = به جای اسب می گوید ماهی و غیر مرتبط=به جای اسب می گوید توپ
  • جابجا کردن و یا جایگزین کردن حروف یک کلمه – برای مثال : شوظرف را به جای ظرف شویی می گوید.
  • استفاده از کلمات ساختگی – برای مثال بجای همبرگر می گوید گالبالا
  • مشکل در قرار دادن و ترتیب کلمات در کنارهم برای ساخت جمله

۲-آفازی درکی – Wernicke’s (Receptive) Aphasia

در آفازی درکی یا آفازی ورنیکه و یا آفازی روان فرد صدای افراد را می شنود ولی مفهوم آن ها را درک نمی کند. همچنین متون نوشتاری را می بیند ولی نمی تواند به آنها معنا بدهد.

افراد با زبان پریشی درکی گاهی بصورت نامفهوم و پشت سر هم حرف می زنند که این مشکل اغلب به دلیل این هست که خودشان معنای کلام خودشان را نمی فهمند.

برخی از علائم زبان پریشی ورنیکه عبارتند از :

  • مشکل در درک کلام دیگران ، بخصوص اگر گفتار انها سرسیع و همراه با جملات طولانی باشد.
  • مشکل در درک گفتار دیگران در محیط های شلوغ و یا پر صدا
  • مشکل در درک کنایه ، لطیفه و ارایه های ادبی

۳-آفازی آنومی (Anomic aphasia )

در آفازی آنومی، فرد در پیدا کردن اسامی واژگان مشکل دارد. مثلا بیمار می گوید اسم ” کمربند ” را بخاطر نمی آورد ولی می تواند کاربردش را توضیح بدهد.

۴-آفازی گلوبال (Global aphasia)

زبان پریشی گلوبال ، شدیدترین نوع زبان پریشی یا آفازی است. این حالت پس از سکته مغزی دیده می شود. وفرد تمامی مشکلات بالا را باهم دارد. بدین معنا که هم در درک و هم بیان واژگان مشکل دارد. همچنین مشکلاتی زیادری در خواندن و نوشتن متون دارد.

حتما بخوانید :
پیامدهای دیسفاژی ( عوارض مشکل در بلع )

۵-زبان پریشی پیشرونده

آفازی پیشرونده ( به انگلیسی Primary progressive aphasia )  مورد نادری از آفازی است که فرد به مرور و به آرامی توانایی صحبت کردن ، خواندن ، نوشتن و درک مکالمات دیگران را از دست می دهد.

در دیگر آفازی ها ، گفتار درمانی و توانبخشی در درمان مشکلات بسیار کمک کننده و موثر است . در این نوع از آفازی هیچ راه درمان مطمعنی وجود ندارد. افراد با آفازی پیشرونده می توانند از طریق ژست ها و علائم غیر گفتاری با دیگران ارتباط برقرار کنند. همچنین ترکیبی از دارو درمانی و گفتاردرمانی می تواند تا حدودی سودمند باشد و شدن پیشرفت بیماری را کم کند.

شدت زبان پریشی

شدت زبان پریشی می تواند از خفیف تاشدید متغیر باشد . در زبان پریشی خفیف ، فرد با وجود مشکلاتی در پیدا کردن بهترین کلمه و یا درک جملات پیچیده قادر است بسیاری از ها و ایده های خود را بیان کند.

در زبان پریشی شدید توانایی ارتباطی فرد بسیار محدود است. فرد واژگان بیانی بسیار کمی دارد و قادر نیست متوجه صحبت اطرافیانش شود.

شدت و علائم گوناگون افازی به محل و وسعت آسیب مغزی بستگی دارد.

نشانه ها و علائم آفازی چیستند؟

نشانه های اصلی زبان پریشی عبارتند از :

  • مشکل در صحبت کردن
  • مشکل در پیدا کردن بهترین واژه یا اصطلاح
  • استفاده از واژگان نامناسب و کمی عجیب در مکالماتش

برخی از بیماران آفازی به خصوص در درک گفتار دیگران مشکل دارند تا صحبت کردن. این مشکل بویژه در محیط های پر سر و صدا بیشتر می شود.

aphasia  چطور تشخیص داده می شود؟

معمولا پزشک نورولوژیست پس از معاینه بیمارانی که سکته مغزی کرده اند یا تومور و یا ضربه به سر داشته اند و انجام یکسری آزمونها مشخص ،  بیماری زبان پریشی را تشخیص می دهد.

پزشک ممکن است جهت انجام ارزیابی های تکمبلی و تعیین نوع آفازی فرد را به کلینیک کفتاردرمانی ارجاع دهد. گفتاردرمانگر آزمونهای استاندارد و مشخیص برای تعیین نوع و شدت آفازی انجام میدهد.

 

درمان آفازی چگونه است ؟

درمان زبان پریشی یک فرد به براساس عومال زیر ممکن است متفاوت باشد:

  • سن –  هر چقدر سن فرد کمتر باشد درمان موثر تر است.
  • علت آسیب مغزی
  • نوع زبان پریشی
  • محل و وسعت آسیب مغزی

برای نمونه فردی که تومور مغزی دارد و آن تومور بر مناطق گفتاری او اثر گذاشته است مهمترین درمان برداشتن تومور است .

افراد که به دلیل سکته مغزی دچار آفازی شده اند جلسات منظم گفتاردرمانی به آنها مکم شایانی می کند. گفتاردرمانگر نه تنها برای مشکلات گفتاری بلکه برای مشکلات ارتباطی فرد نیز برنامه دارد.

زمان مراجعه به جلسات گفتاردرمانی در میزان درمان بسیار تاثیر گذار است. بهترین درمان ۶ ماه اول پس از سکته مغزی و یا آسیب مغزی بدست می آید.

۱۲ نکته برای ارتباط بهتر با بیماران زبان پریشی

  1. قبل از اینکه با او صحبت کنید ، او را متوجه خودتان کنید.( توجه او را جلب کنید)
  2. تماس چشمی تان را حفظ کنید و به حرکات بدن و ژست هایش توجه کنید.
  3. سر و صدای زمینه را کم و یا حذف کنید. ( صدای تلویزیون ، رادیو و یا صحبت دیگران..)
  4. بلندی صدای تان را در یک سطح معمولی حفظ کنید. برای اینکه کاری را انجام دهد صدایتان را بلند نکنید.( حداقل تا زمانیکه خودش از شما نخواسته
  5. ارتباط را ساده کنید. بصورت تحکم آمیز با او صحبت نکنید.
  6. از جملات با ساختار ساده استفاده کنید و بر روی کلمات کلیدی تاکبد کنید.
  7. سرعت گفتارتان را کم کنید.
  8. به او فرصت کافی برای صحبت کردن بدهید. تا اتمام صحبتش صبور باشید.
  9. علاوه بر گفتار ، از رسم کردن ، ژست ها ، نوشتن و حالات چهره برای برقراری ارتباط کمک بگیرید.
  10. او را کمک کنید که از نقاشی کردن ، ژست ها و نوشتن استفاده کند.
  11. بیشتر از سوالات با جواب بلی – خیر استفاده کنید تا سوالات با پاسخهای طولانی
  12.  تلاش هایی که برای حرف زدن انجام میدهد را تشویق کنید و اصرار به تلفظ صحیح و یا کامل گفتن کلمات نداشته باشد.
    در صورت امکان او را در انجام کارهایش و.. تشویق کنید.

 

بهانه ای برای گفتگو درباره آفازی

هنوز ممکن است سوالات بیشتری در رابطه آفازی و زبان پریشی داشته باشید. قسمت دیدگاهها در پایین همین نوشته محلی است برای شما ( متخصصان ، دانشجویان و بیماران و اعضای خانواده بیماران ) برای بیان دیدگاه و سوالاتتان است.

 

5 پاسخ

تعقیب

    دیدگاه خود را ثبت کنید

    میخواهید به بحث بپیوندید؟
    احساس رایگان برای کمک!

    دیدگاهتان را بنویسید

    نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *