,

تعریف فلج مغزی ( cp سی پی ) چیست ؟| علائم ، تشخیص ، علت |درمان انواع فلج مغزی

فلج مغزی چیست ؟

فلج مغزی  ( به انگلیسی Cerebral palsy ) یک بیماری است که بر تون عضلانی ( سفتی عضلات ) و حرکت آنها تاثیر می گذارد. در بیماری فلج مغزی ( سی پی ) حرکت عضلات و هماهنگی لازم برای انجام کارهای ظریف و درشت مختل می شود. علت این امر آسیب مناطقی از مغز که مسئول از انجام حرکات هستند می باشد. در ادامه این نوشته درباره این می نویسم که علت این آسیب مغزی چیست و در نهایت چه راهکارهای درمانی برای کودکان مبتلا به بیماری سی پی وجود دارد.

فلج مغزی را cp  و یا بیماری سی پی نیز می نامیم.

شدت و عوارض این اختلال ، در بیماران سی پی متفاوت است . احتمالا هیچ دو بیمار فلج مغزی را نمی بینید که کاملا شبیه هم باشند. دو عامل مهم تعیین کننده میزان شدت و طیف عوارض فلج مغزی است.

  1. محل آسیب
  2. وسعت آسیب در مغز
فلج مغزی در کودکان و بزرگسالان

مغز انسان به یک شبِ ساخته نمی شود. بخش بزرگی از تکامل مغز در دوران جنینی اتفاق می افتد ، البته این تکامل پس از تولد هم ادامه دارد. اگر بنا به هر علتی در دوران تکامل مغز آسیبی به بخشی از مغز وارد شود فلج مغزی اتفاق می افتد. فلج مغزی یا سی پی ( به انگلیسی cerebral palsy ) از دو واژه تشکیل شده است. مغز که به مناطق کنترل کننده ، هماهنگ کننده حرکات اشاره دارد  و  واژه فلج  که به ضعف و یا فلجی  قسمتی از حرکات ارادی بدن اشاره دارد.

فلج مغزی در چه سنی اتفاق می افتد ؟

در ابتدا تصور بر این بود که این آسیب های مغزی، صرفا در دوران بارداری به جنین وارد می شوند. ولی امروز به اتفاق محققان پذیرفتند که این آسیب ها ، نه فقط در دوران بارداری ،  بلکه در حین تولد و پس از تولد نیز ممکن است بوقوع بپیوندند.

این آسیب ها ممکن است در زمان جنینی ( دوران بارداری )  ،  در حین زایمان و در یک سال اول زندگی کودک ( که مغز وی بسرعت در حال رشد است ) ایجاد شوند. کودکان  نارس و آنهایی که در زمان تولد وزن کمی دارند بیشتر در معرض این آسیب هستند.

علائم فلج مغزی :

عوارض فلج مغزی و یا سی پی

همانطور که گفتیم هیچ دو کودک دارای فلج مغزی علائمی کاملا مشابه هم ندارند. با این حال علائم شایع بیماری سی پی عبارتند از :

  • تن عضلانی متغیر ، ممکن است عضلات آنها بیش از حد سفت و یا نرم باشد.
  • مشکل در هماهنگی عضلانی ( آتاکسی)
  • لرزش و یا حرکات متغیر
  • حرکات کند بخصوص در نوشتن
  • تاخیر در کسب مهارت‌های حرکتی معمول از جمله گردن گرفتن ، نشستن ، راه رفتن
  • تمایل بیشتر به استفاده از یک طرف بدن ( وسایل را با یک دست بر می دارد و یا در هنگام خزیدن بیشتر بر روی یک طرف است )
  • اشکال در مهارت‌های حرکتی ظریف از قبیل نوشتن یا بستن بند کفش ها
  • راه رفتن سخت ، مانند راه رفتن بر روی انگشتان پا، یک قدم درهم و برهم، راه رفتن قیچی مانند عبور از زانو، راه رفتن وسیع یا راه رفتن نامتقارن
  • آبریزش از دهان . مشکلات مکیدن و یا بلعیدن
  • اشکال در مهارت‌های ادراکی و حسی
  • عضلات سفت با رفلکس های طبیعی (سخت)
  • تاخیر در مهارتهای گفتاری نظیر صداسازی ، شروع حرف زدن
  • تشنج
علائم بیماری سی پی یا فلج مغزی

یک بار دیگر باید بگویم که علائم فلج مغزی ممکن است در کودکان متفاوت باشد. بعضی از کودکان ممکن است تمامی علائم بالا را نداشته باشند. همچنین معمولا با گذشت زمان ، شدت این علائم  تغییر نمی کند.

علل فلج مغزی

  • تقریبا ۷۰ درصد علل فلج مغزی مربوط به علل مادرزادی است.
  • ۲۰ درصد از علل فلج مغزی مربوط به  صدمات در حین تولد است.
  • ۱۰ درصد مربوط صدماتی است که  بعد از تولد به مغز کودک وارد می شود. ( منبع )

۷ علت  سی پی

عفونت های دوران بارداری :

این عفونت ها بخصوص در چند هفته اول بارداری می تواند باعث فلج مغزی ( سی پی ) کودکان بشود. برخی از عفونت های شایع که می تواند منجر به سی پی کودکان شود عبارتند از : سرخجه، آبله مرغان، توکسوپلاسموز (عفونت انگلی موجود در مواد غذایی آلوده، خاک و مدفوع گربه) و سفلیس (عفونت باکتریایی مقاربتی) و …

زردی شدید بدون درمان :

زردی را می توان از طریق زرد شدن پوست و یا چشمان نوزاد تشخیص داد. زردی بالا بدلیل افزایش بیلی روبین در سطح خون بوقوع می پیوندد. در حالت طبیعی کبد بیلی روبین اضافه را جذب می کند. در نوزادان هنوز کبد آمادگی جذب کامل آن را ندارد. اگر زردی بالا درمان نشود می تواند منجر به آسیب مغزی کودک و سی پی شود.

نرسیدن اکسیژن به مغز نوزاد

در حین تولد نوزاد ، اشتباهات پزشک و تیم پرستار می تواند منجر به خفگی و نرسیدن اکسیژن به مغز نوزاد شود.  جداسازی زودرس جفت، رحم پاره شده در طول زایمان یا طناب بند ناف، به طریقی که جریان خون را محدود بکند، می تواند باعث محرومیت از اکسیژن مغز شود.

همچنین بعدا نرسیدن اکسیژن به مغز کودک به هر دلیل ( مانند غرق شدن و.. ) می تواند از علل سی پی کودکان باشد.

ضربه مغزی

صدمات و ضربات مغز در حین تولد و یا در طول یکسال اول تولد می تواند سبب Cerebral palsy شود. این صدمات می تواند بر اثر برخورد شی و یا تصادفات اتفاق بیفتد.

خونریزی مغزی قبل از تولد

خونریزی مغزی قبل از تولد  بدلیل پاره شدن یک رگ خونی ، می تواند باعث آسیب جدی به مراکز کنترل حرکت مغز شود.

عفونت های بعد از تولد

عفونت های بعد از تولد همانند مننژیت در نوزادان تازه متولد شده می تواند سبب فلج مغزی نوزادان شود. مننژیت می تواند باعث التهاب مغز و آسیب به مناطق حرکتی مغز شود.

علل ژنتیکی 

برخی از مطالعات نشان داده اند که علل ژنتیکی نیز می تواند منجر به سی پی نوزادان شود. در این زمینه هنوز نیاز به مطالعات بیشتری است.

 

تشخیص فلج مغزی

تشخیص فلج مغزی در بدو تولد کمی سخت است. معمولا در چندین ماه پس از تولد ، والدین می توانند به سی پی فرزندشان مشکوک شوند. اگرچه به دلیل رشد مغز ، تشخیص دقیق فلج مغزی و شدت آن در یک سال اول تولد سخت است.

برخی از علائم فلج مغزی که در همین نوشته ذکر کردیم می توانند به تشخیص فلج مغزی نوزادان کمک کند. همچنین یکی از علائم تشحیص دهنده سی پی ، حفظ طولانی مدت رفلکس های طبیعی است. برخی از رفلکس ها پس از مدتی می بایست از بین بروند که در کودکان سی پی هنوز ماندگار هستند.

MRI  و تصویربرداری از مغز در سالهای بعد می تواند به تشخیص دقیق Cerebral palsy کمک کند. تاخیرهای حرکتی ( دیر گردن گرفتن ، نشستن و چهار دست و پا رفتن ) نیز می تواند بعنوان ریسک فاکتور در تشخیص سی پی ( CP ) لحاظ شود.

دلایلی که تشخیص فلج مغزی را سخت می کند عبارتند از  :

  •  ممکن است چند سال طول بکشد تا علائم کاملا روشن به نظر برسد.
  • بسیاری از کودکان مبتلا به آسیب مغزی بهبود می یابند.
  • سطح شدت بسیار متفاوت است
  • علائم CP شبیه اختلالات دیگر است.

برخی از والدین آنچنان غرق در تشخیص سی پی و یا فلج مغزی کودکشان می شوند که بهترین دوران توانبخشی کودکانشان را از دست می دهند. اینکه تاخیر گفتاری و یا حرکتی کودکتان دقیقا به خاطر سی پی فرزندتان است و یا یک تاخیر معمولی است. آنچنان برای حال کودکتان کمک کننده نیست. شاید انچه امروز بیشتر از همه برای شما ضروری باشد. توانبخشی ( گفتاردرمانی ، کاردرمانی ، فیزیوتراپی ) کودکتان باشد.

تشخیص فلج مغزی در دوران بارداری

تشخیص فلج مغزی در دوران بارداری بسیار سخت و تاحدودی تشخیص قطعی غیر ممکن است. برخی از علل سی پی کودکان در زمان تولد و بعد از تولد است.

تشخیص فلج مغزی در دوران بارداری

فاکتورهایی وجود دارد که  احتمال افزایش خطر ابتلا به فلج مغزی در دوران بارداری را افزایش می دهد. از جمله آسیب فیزیکی یا عفونت در دوران بارداری. این عفونت معمولا باکتری، انگلی یا ویروسی هستند و ممکن است به  نوزاداثر بگذارد. در برخی موارد، مادر از طریق غشای خارجی رحم، عفونت را به نوزاد انتقال می دهد. این عفونت ها سبب تب مادر شود و  شرایط بهینه ای را که برای رشد جنین در رحم مادر لازم است مختل کند.

انواع فلج مغزی :

برای درک بهتر تاثیراتی که فلج مغزی بر روی زندگی فرد مبتلا می گذارد ، فلج مغزی را به ۴ نوع مختلف تقسیم بندی کرده اند. هر نوع از انواع فلج مغزی بر اساس دو فاکتور تشخیص داده می شود. ۱- نوع مشکل حرکتی و ۲- قیمت و قسمت های از بدن که درگیر شده اند.

 نوع فلج مغزی وجود دارد. اسپاستیک ، اتتوئید ، آتاکسیک و مختلط .

نوع مشکلات حرکتی یک فرد،  براساس میزان شدت صدمات مغزی او و  تاثیری که بر تون عضلانی ( Muscle tone ) اش می گذارد مشخص می شود. تن عضلانی همان میزان سقتی و قوام ماهیچه ها است.

دو واژه برای تعریف تون عضلانی در سی پی مشخص شده است.

هایپوتونی (Hypotonia ) : تون پایین عضلات ، در این حالت عضلات شل و قدرت پایینی دارند.

هاپیرتونی (Hypertonia ) :افزایش تون عضلانی ، در این حالت عضلات بسیار سفت و خشک هستند.

انواع فلج مغزی براساس اندام درگیر

در تصویر فوق انواع فلج مغزی را براساس اندام درگیر می بینید.

[irp posts=”8409″ name=”انواع فلج مغزی ( Cerebral Palsy ) |بررسی دقیق انواع سی پی در کودکان و بزرگسالان + ویدیو”

فلج مغزی اسپاستیک :

فلج مغزی اسپاستیک ( به انگلیسی : Spastic cerebral palsy ) شایع ترین نوع سی پی است. تقریبا بین ۷۰ تا ۸۰ درصد از انواع سی پی ، سی پی اسپاتیک است. افراد با سی پی اسپاستیک معمولا حرکات تند و اغراق آمیزی دارند. ( هایپرتونی).

علت فلج مغزی اسپاستیک ، آسیب در کرتکس حرکتی مغز است. شایع ترین نشانه های سی پی اسپاستیک عبارتند از :

  • عضلات سفت و افزایش تونسیته عضلانی
  • کاهش سرعت عضلانی
  • رفلکس های غیر طبیعی
  • راه رفتن غیر طبیعی
  • سفتی و سختی در قسمت بدن

فلج مغزی اسپاستیک

درمان فلج مغزی

درمان فلج مغزی چند جانبه است. بدین معنا که نیاز به تخصص ها و پزشک های متعددی است. شروع برنامه درمانی زودهنگام برای این کودکان شانس بالایی را برای درمان سی پی و کاهش مشکلات او در آینده به ارمغان می آورد.

هدف از درمان فلج مغزی ، افزایش کیفیت سطح  زندگی فرد و ایجاد استقلال است. استقلال برای انجام دادن کارهایش به تنهایی. از آنجائیکه هر کودک سی پی شرایط خاص خودش را دارد بنابراین درمان آنها نیز کاملا مبتنی بر فرد و نیازهایش است.

انتخاب پکیج درمانی هر فرد بر اساس ۴ فاکتور زیر است :

  • نوع فلج مغزی
  • مکان آسیب و مشکلات حرکتی
  • شدت ناتوانی
  • مشکلات همراه دیگر

هیچ دو کودک سی پی یک درمان یکسانی را دریافت نمی کنند. درمان براساس اهداف کوتاه مدت و دراز مدت در تمامی مشکلاتی که کودک دارد طراحی مشود. براساس مشکلات کودک ممکن است اولویت اول فیزیوتراپی و یا دارو درمانی و یا گفتار درمانی باشد.

نقش گفتار درمانی در فلج مغزی ( سی پی ) | خدمات گفتاردرمانی در بیماری

کودک سی پی ممکن است نیاز به متخصصان زیر داشته باشد :

درمان فلج مغزی

[irp posts=”8307″ name=”درمان فلج مغزی ( cp ) | هر آنچه والدین می بایست در درمان سی پی فرزندشان بدانند.”]

۵ حقیقت مهم  درباره سی پی

۱ -سی پی از شایع ترین اختلالات حرکتی دوران کودکی است

سی پی کودکان یکی از شایع ترین اختلالات حرکتی در دوران کودکی است. در تحقیقاتی که اخیرا در آمریکا انجام داده شد تعداد تخمینی افراد سی پی را حدود 764,000 نفر برآورد کرده اند.  شیوع سی پی را ۳ نفر در هر ۱۰۰۰ نفر برآورد کرده اند. تقریباً ۷۰ درصد آنها دارای فلج مغزی از نوع اسپاستیک هستند. در میان کودکان با فلج مغزی ۸ درصد دچار طیفی از اختلالات مانند اتیسم و ۳۵ درصد مبتلا به صرع هستند.

۲- سی پی پیشرونده نیست

این اختلال پیشرونده نیست یعنی اینکه آسیب مغزی معمولا یک بار بوقوع می پیوندد و آسیب مغزی بد و بدتر نمی شود. اگرچه خود آسیب مغزی بیشتر نمی شود ولی اختلالات و مشکلاتی که بواسطه سیپی بوجود می آید در صورتی که تحت مداخلات توانبخشی گفتار درمانی ، فیزیوتراپی و کاردرمانی قرار نگیرد بد و بدتر می شوند.

علت مغزی کودکان

۳ -از سه نفر دو نفر می توانند راه بروند

هر کودک دارای سی پی علائمی منحصر به فرد از خودش نشان می دهد. هیچ دو کودک دارای فلج مغزی کاملا شبیه به هم نیستند. محل وقوع آسیب ، وسعت آسیب در مغز ، زمان شروع توانبخشی و..  باعث می شود علائم و اختلالات متفاوتی نشان دهند. بسیاری از کودکان سی پی نیاز به خدمات کاردرمانی و گفتار درمانی دارند.

۴- از ۴ کودک ۳ نفر قادر به برقراری ارتباط کلامی هستند

گفتار درمانی  یک اصل ضروری برای این کودکان می باشد. توصیه می کنم حتما در زمان تشخیص فلج مغزی  نزد آسیب شناس گفتار و زبان مراجعه کنید و مداخلات زود هنگام را دریافت کنید.

۵- بدنبال درمان قطعی آسیب مغزی نباشید

این کودکان با دریافت توانبخشی گفتار درمانی ، کاردرمانی ، فیزیوتراپی کمک زیادی دریافت می کنند و بسیاری از مشکلاتی که بواسطه آسیب مغزی دریافت کرده اند بهبود می شود. و با این درمان قطعی و رفع آسیب مغزی در این کودکان امکان پذیر نیست.

جمع بندی و طرح سوال :

در این نوشته به زبان ساده درباره فلج مغزی کودکان و فلج مغزی بزرگسالان صحبت کردیم. گفتیم که فلج مغزی بر اثر آسیب به مغز در دوران بارداری ، حین تولد و یا یکسال اول بعد از تولد بوقوع می پیوندد. علائم سی پی را ذکر کردیم و ۷ علت مهم فلج مغزی یا سی پی و یا cp را ذکر کردیم.

خواندیم که تشخیص قطعی فلج مغزی در بدو تولد کمی سخت است و به مرور علائم واض فلج مغز دیده می شوند. از والدین تقاضا کردیم که تمام انرژی خود را صرف تشخیص قطعی بیماری کودک خود نکنند و زودتر جلسات توانبخشی خود را شروع کنند.

تیم درمان فلج مغزی را معرفی کردیم و خواندیم مهمترین افراد این تیم : پزشک ،آسیب شناس گفتار و زبان ( گفتار درمانگر ) ، کاردرمانگر و فیزیوتراپیست است. خواندیم که برنامه درمانی این کودکان براساس مشکلا انها طراحی می شود و کاملا شبیه به دیگر کودکان نیست.

خواندیم که انواع سی پی براساس اندامهای درگیر و تون عضلانی به ۴ دسته تقسیم می شوند و شایع ترین آنها فلج مغزی اسپاستیک است.

در انتها اگر هنوز در این باره سوال دارید بدون نگرانی در پایین و در قسمت نظرات ، سوال خود را مطرح کنید. از ذکر جزئیات غافل نشوید. به شما قول می دهیم سوال شما را توسط کارشناس مربوطه کمتر از دو روز بعد در همین جا پاسخ دهیم.

تیم هوش کالا با آرزوی سلامتی شما و تمام فرزندان ایران زمین بزودی مطالب مفید دیگری را در این زمینه نیز منتشر خواهد کرد.

دانلود رایگان کتابچه آموزشی فلج مغزی

کتابچه تسهیل رشد در کودکان فلج مغزی را می توانید از طریق لینک زیر دانلود کنید. این کتابچه هم برای والدین و هم کارشناسان مرتبط می تواند کمک کننده باشد.

برخی از منابع :

کیدز هلت

ویکی پدیا انگلیسی 

مایو کلینیک 

سربرال پالزی 

cerebralpalsyguide

آخرین ویرایش۱۱ ماه

8 پاسخ
  1. مجید گفته:

    سلام …تو روخدا یکی به من بگه چکاری از دست من پدر بچه بر میاد.بتونم درمان قطعیش کنم ؟؟؟؟؟سلول بنیادین هست؟؟واقعیت داره؟؟؟

    پاسخ
    • مصطفی قاسمی برم سبز گفته:

      سلام اطلاع بنده این است که طرح هنوز در مرحله تحقیقاتی است ولی کسب اطلاع بیشتر می توانید با مرکز پژوهشگاه رویان تماس بگیرید. در هر صورت در نظر بگیرد که استفاده از خدمات کاردرمانی و گفتاردرمانی برای فرزندتان ضروری است و نباید به امید این طرح از آموزش های لازم صرف نظر کنید

      پاسخ
  2. مهرابی گفته:

    آیا علائم فلج مغزی قبل از تولد و بعد از تولد متفاوت است ؟و آیا فلج مغزی قبل از تولد بر رشد اندام های نوزاد تاثیر دارد ؟

    پاسخ
    • سعیده گفته:

      سلام دختر من یک سال و دوماهش هست اما هنوز راه نمیره،هنگام تولدبیست وپنج روز زود به دنیا امد وسه ساعت داخل دستگاه اکسیژن بود.از شش ماهگی متوجه شدم سمت راست بدنش رو سفت تر نگه میداره وزمانی که باید چیزی رو میگرفت فقط از سمت چپ استفاده میکنه،چهار دست وپا نمیره اصلا ولی همه چیز رو میفهمه درک میکنه،نگرانش هستم،بایک متخصص اطفال صحبت کردم ،گفتن از دوسالگی باید درمان بشه فعلا کاری نمیشه کرد.تو خونه خیلی تلاش میکنم از هر دو دستش استفاده کنه ولی مقاومت میکنه ،دوتا دستاش رو بگیرم راه میره اما پای راست روپنجه میزاره،لطفا راهنماییم کنید من چه باید بکنم،دلم نمیخواد این مشکل ماندگار باشه،است برای درمان کی وکجا مراجعه کنم ممنون از لطفتون.

      پاسخ
      • مصطفی قاسمی برم سبز گفته:

        سلام
        بهترین زمان درمان زیر ۳ سالگی است و متاسفانه متخصص اطفال اشتباه گفتند. به کلینیک کاردرمانی مراجعه کنید تا تاخیر حرکتی کودک درمان شود. لیست کلینیک ها در همین سایت موجود است.

        پاسخ
  3. ایمان ملکی گفته:

    شرمنده یک مطلب یادم رفت گ. ایشون تشخیص بیش فعالی گرفتن که از پنج سالگی ریسپریدون مصرف میکنن و تقریبا یک هفته است ریتالین شروع کردن. آیا این دارو ها امکان داره جلوی پیش رفتشون بگیرن. با سپاس

    پاسخ
  4. ایمان ملکی گفته:

    باسلام با تشکر از مطالب کامل و مفیدتون. پسرم هفت ساله که cp هستن و با تاخیر رشدی بودن که الحمدالله الان هم میتواند راه برود و کلام دارن. هم گفتار درمان میرن هم کاردرمانی و جلسات فیزیوتراپی میرن.حرکت انگشتهای دستشون هم ضعیف هستش. سوالم اینه آیا میشه با MRI مشخص بشه کدوم قسمت مغزشون آسیب دیده و با مشخص شدن راه حلی برای ترمیم آن قسمت هست؟
    با تشکر فراوان از پاسخگویی تون

    پاسخ

تعقیب

    دیدگاه خود را ثبت کنید

    تمایل دارید در گفتگو شرکت کنید؟
    نظری بدهید!

    دیدگاهتان را بنویسید

    نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *