درمان فلج مغزی در کودکان و بزرگسالان

درمان فلج مغزی چند جانبه و چند فاکتوری است بدین معنا که برای دستیابی به درمان کامل نیاز به چند پزشک و درمانگر است. هر چه قدر سریع تر مداخلات درمانی را شروع کنید شانس بیشتری برای کاهش عوارض بیماری فلج مغزی با سی پی دارید. در این نوشته می خواهیم درباره درمان سی پی و یا فلج مغزی در کودکان و بزرگسالان صجبت کنیم.

نتیجه نهایی درمان فلج مغزی چیست ؟

هدف از درمان فلج مغزی ، رسیدن فرد،  به بالاترین سطح ممکن ( نزدیک به نرمال ) و مدیریت مشکلات بیماری سی پی است. در نهایت تمامی درمانهای موجود در فلج مغزی ، بدنبال رساندن  استقلال فردی هستند. سطحی که در آن فرد بدون نیاز دیگران می تواند کارهای اساسی روزمره اش را انجام دهد.

 استقلال و عدم وابستگی در انجام تکالیف و فعالیتها روزانه ، احتمالا در نهایت بهترین هدیه است که والدین می توانند به فرزندان مبتلا به سی پی خود بدهند. 
از آنجائیکه هر کودک سی پی شرایط خاص خودش را دارد بنابراین درمان آنها نیز کاملا مبتنی بر فرد و نیازهایش است.

برنامه درمانی هر فرد بر اساس ۴ فاکتور زیر طراحی می شود:

  • نوع فلج مغزی
  • مکان آسیب و مشکلات حرکتی
  • شدت ناتوانی
  • مشکلات همراه دیگر
هیچ دو کودک سی پی یک درمان یکسانی را دریافت نمی کنند. درمان براساس اهداف کوتاه مدت و دراز مدت در تمامی مشکلاتی که کودک دارد طراحی می شود. براساس مشکلات کودک ممکن است اولویت اول فیزیوتراپی و یا دارو درمانی و یا گفتار درمانی باشد.

آمادگی برای شروع درمان سی پی

در درمان فلج مغزی نباید تمامی فکر و ذکر ما بر روی درمان مشکلات حرکتی باشد. اصلاح مشکلات حرکتی ضروری است ولی همه ی درمان نیست. در طراحی برنامه درمانی می بایست سایر جنبه ها از جمله جنبه عاطفی و احساسی فرد را نیز در نظر گرفت.

حتما بخوانید :
تعریف فلج مغزی ( cp سی پی ) چیست ؟| علائم ، تشخیص ، علت |درمان انواع فلج مغزی

برای بسیاری،  درمان کودکان صرفا مبتنی بر اصلاح ناتوانایی های جسمی است. بعنوان والدین کودک حیاتی است که وضعیت روحی و عاطفی کودکان را در حین درمانهای فیزیکی در نظر بگیرید. بسیاری از این تمرینات فیزیکی برای کودکان سخت و ناخوشایند است و کودک خود علاقه ای به انجام آنها ندارد.

والدین و متخصصان بهتر است همیشه در طول انجام این تمرینات کودک را از لحاظ احساسی حمایت کنند و در نظر داشته باشند که مهمترین بخش درمان خود کودک است.

معرفی درمان فلج مغزی و سی پی

معرفی تیم درمان cp

برای یک درمان جامع ، همه جانبه و کامل نیاز به یک تشخیص یکتا داریم. تشخیصی که براساس توانایی ها و مشکلات کودک انجام شده باشد. همیشه ما در هوش کالا گفته ایم که مهمترین و اساسی ترین گام برای درمان ، تشخیص خوب است. تشخیص که بدون تاثیر از رفتار دیگر مراجعان صرفا براساس وضعیت کودک گرفته شده باشد.

این تشخیص توسط یک تیم از پزشکان و درمانگران گرفته می شود. مدیریت این تیم معمولا بر عهده متخصص اطفال است. هر متخصص در این تیم ارزیابی مربوط خود را انجام میدهد و در نهایت متخصص اطفال است که با در نظر گرفتن تمامی جنبه ها ،برنامه درمانی را جهت دهی می کند.

اعضای تیم درمان فلج مغزی و یا سی پی می تواند شامل :

درمان فلج مغزی

کاردرمانی

در ایران متخصصان کاردرمانی نقش بسیار برجسته در درمان سی پی دارند. احتمالا برای کسب مهارتهای حرکتی نظیر گردن گرفتن ، نشستن ، راه رفتن کودک نیاز به جلسات کاردرمانی دارید. همچنین کاردرمانی بطور ویژه بر روی انجام حرکات ظریف همانند نوشتن ، گرفتن اشیا کوچک ، بستن دکمه لباس ، استفاده قیچی و.. تمرکز می کند.

تمرکز درمان فیزیوتراپی برای انجام حرکات درشت و کاردرمانی انجام حرکات ظریف است.

کودک و یا بزرگسال سی پی معمولا در انجام حرکات ظریف مشکل دارند. مشکل اصلی آنها نداشتن هماهنگی لازم بین عضلات برای انجام تکالیف است. کاردرمانگر به همراه فیزیوتراپیست و گفتاردرمانگر می تواند کمک بزرگی در بهبود هماهنگی عضلات داشته باشد.

برخی از کودکان سی پی ، مشکلات حسی دارند. حواس ما به ما کمک می کند تا متوجه دما ، درد و موقعیت بدن مان بشویم. برای حفظ تعادل و برداشتن اشیا درست کار کردن حواس – بخصوص حس لامسه و تعادل -ضروری است.

یکی از حواس مهم ما حس موقعیت بدن ( به انگلیسی proprioception)  است . که به ما موقعیت دقیق بدن و اندامهای بدن را گزارش می کند. از طریق این حس است که می توانیم که قاشق را برداریم در جای درست در دهان خود قرار دهیم.

نقایص و مشکلات حسی ، در انجام حرکات ظریف مشکلات زیادی بوجود می آورند . کاردرمانگر ( Occupational therapists ) در درمان فلج مغزی برنامه ویژه ای برای بهبود حواس ذفع مشکلات حسی  کودک و یا بزرگسال دارد.

درمان سی پی با کار درمانی

ما در وب سایت هوش کالا لیستی از مراکز معتبر کاردرمانی در سراسر کشور را گردآوری کردیم . که می توانید درمان و کاردرمانی فلج مغزی فرزندتان به این کلینیک ها مراجعه کنید.

فیزیوتراپی :

فیزیوتراپی معمولا از خردسالی شروع می شود و بدنبال بهبود مهارتهای حرکتی کودک تا حصول استقلال است. انواع درمانهای فیزیکی براساس مشکلات حرکتی کودک و علائم آن چیده و استفاده می شود.

فیزیوتراپی سبب بهبود موارد زیر در cp شود:

  • قدرت
  • حرکت
  • پوسچر ( وضعیت )
  • تعادل
  • انعطاف پذیری

قبل از شروع فیزیوتراپی ، درمانگر یک ارزیابی از توانایی های حرکتی کودک انجام می دهد. براساس این ارزیابی مناسب ترین اقدامات برای درمان را آغاز می کند که می تواند شامل تمریناتی در جهت بهبود ، قدرت ، کشش و وضعیت استراحت عضلات (براساس نیازهای او) باشد.

ابزارهای فیزیوتراپی در درمان سی پی می تواند شامل : وزنه ، نوارهای مقاومت ، توپ تعادل و  دیگر ابزارها برای بهبود تون عضلانی باشد.  پک سرد و  گرم اغلب نیز برای ریلکسیشن و بهبود عضلات نیز استفاده می شود.

برخی از مشکلات شایعی که توسط فیزیوتراپی درمان می شود اسکولیوز ( انحنای ستون فقرات ) و تاندونهای آشیل کوتاه شده است.

فیزیوتراپی یک اقدام پیشگیرانه مهم است چراکه بسیاری از مشکلات ممکن است به مرور بدتر شوند.

درمانهای فوق همچنین می تواند شانس کودک برای راه رفتن مستقل را بیشتر کنند.

بسیاری از متخصصان شروع فیزیوتراپی را برای کاهش عوارض یعدی – کوتاه شدگی عضلات و تاندونها – در سریع ترین زمان ممکن توصیه می کنند. همچنین تمرینات قدرتی نیز برای کودکان مبتلا به فلج مغزی دیسکینتی که دارای عضلات شل هستند و ممکن است آتروفی داشته باشند مفید خواهد بود.

ما در وب سایت هوش کالا لیستی از مراکز معتبر فیزیوتراپی  در سراسر کشور را گردآوری کردیم . که می توانید درمان و فیزیوتراپی  فلج مغزی فرزندتان به این کلینیک ها مراجعه کنید.

ارتز و پروتز

با تشخیص پزشک و یا دیگر درمانگران ممکن است مراجعه به کلینیک اتوپد فنی  و استفاده از ارتز توصیه شود. برای نمونه کودکان سی پی مبتلا به اسکولیوز اغلب از یک برس پلاستیکی جهت اصلاح انحنای ستون فقراتشان استفاده می کنند. برخی از این وسایل در راه رفتن ، تعادل کمک کننده و مفید هستند.

ما در وب سایت هوش کالا لیستی از مراکز ارتوپدی فنی در سراسر کشور را گردآوری کردیم . که می توانید درمان و تهیه ارتز و پروتز فلج مغزی فرزندتان به این کلینیک ها مراجعه کنید.

گفتار درمانی

گفتار درمانی ( speech therapy ) به درمان مشکلات گفتار و زبان و ارتباطی کودک و یا بزرگسال cp کمک می کند. آسیب های مغزی مادرزادی اگر در مناطق گفتاری نیز اتفاق بیافتند می توانند مشکلاتی درک و تولید کلمات ایجاد کنند.

گفتاردرمانگر و یا آسیب شناس گفتار و زبان ( Slp ) در همان ابتدا به کودک درک واژگان و تولید کلمات و عبارات و جمله ها را یاد می دهد و همچنین به بهتر شدن ارتباط کودک با دیگران کمک بزرگی می کند. از آنجائیکه یادگیری گفتار و زبان بشدت وابسته به سن کودک است. مراجعه و توانبخشی زودهنگام ( قبل از ۲ سالگی ) ضروری است.

همچنین گفتاردرمانگر در رفع مشکلات بلع ( خوردن و آشامیدن ) کودک فلج مغزی کمک زیادی می کند. از آنجائیکه عضلات بلع و گفتار یکی هستند این گفتاردرمانگر است که به شما در رفع این مشکلات کمک می کند. مشکلات بلع – مشکل در جویدن ، مشکل در بلع – اگر درمان نشود می تواند سبب مشکلات تغذیه ای در کودکان فلج مغزی شود و عوارض جبران ناپذیری برای آنها داشته باشد.

گفتار درمانگر به همراه کاردرمانگر از طریق تقویت عضلات دهانی درمان آبریزش دهانی را بر عهده دارند.

ما در وب سایت هوش کالا لیستی از کلینیک های گفتار درمانی در سراسر کشور را گردآوری کردیم . که می توانید درمان و گفتار درمانی  فلج مغزی فرزندتان به این کلینیک ها مراجعه کنید.

حتما بخوانید :
نقش گفتار درمانی در فلج مغزی ( سی پی ) | خدمات گفتاردرمانی در بیماری cp

داروها

افراد مبتلا به فلج مغزی اغلب داروهای مختلفی -برای کمک به کنترل بیماری- دریافت می کنند. بخشی از داروها برای بهبود حرکات هستند و بخشی ، برای کاهش عوارض ثانویه قلج مغزی کمک کننده هستند. انواع داروهای فلج مغزی از داروهای ضد تشنج و تا داروهای بلاک کننده عصبی – برای فلج مغزی اسپاستیک – همگی می بایست توسط پزشک متخصص و با درنظر گرفتن شرایط کودک تجویز شود.

 برای کاهش عوارض جانبی دارو سی پی ،  پزشکان می بایست والدین را از عوارض و مزایای دارو آگاه کنند. 

 

برخی از داروهای cp برای کنترل مشکلاتی نظیر :

  • تشنج
  • حرکات غیر ارادی
  • اسپاسیتی عضلات
  • بی اختیاری ادرار
  • برگشت اسید معده

 

جراحی

تعدادی از عمل های جراحی برای اصلاح و درمان مشکلات حرکتی در افراد سی پی وجود دارد. هر چند والدین باید همیشه در نظر داشته باشند که عمل جراحی فلج مغزی الزاما برای همه کودکان cp  مفید نیست.

جراحی سی پی ،  بخصوص برای افراد با سی پی اسپاستیک تجویز می شود. این کودکان تون عضلانی ( سفتی ) بالایی دارند. برای نمونه کودکی که به دلیل تون عضلانی بالا بر روی انگشتان پاهایش راه می رود و با جراحی و کشیدن عضلات و تاندون ها محدودیت حرکتی اش مرتفع می شود.

جراحی های CP ،  که می توانند به حرکات افراد با تون عضلانی بالا ، کمک کنند عبارتند از  :

  • افزایش طول عضله و تاندون  : یک روش برای عضلات و تاندون ها بسته شده  ( قفل شده ) که آنها را برای حرکت دست ها و پاها آزاد می کند.
  • انتقال تاندون : عمل جراحی انتقال تاندون Tendon transfer نوعی عمل جراحی است که در آن محل اتصال استخوانی یک تاندون فعال از یک استخوان به استخوان دیگر منتقل میشود تا بدین وسیله حرکتی که از بین رفته دوباره از سر گرفته شود. ( توضیحات بیشتر در رابطه با انتقال تاندون )
  • Tenotomy / myotomy :  برش تاندون و عضله می تواند درد ناشی از محدودیت های حرکتی که به دلیل قفل شدگی عضلات و یا تاندون ایجاد شدن را کاهش دهد.
  • Neurectomy : برش عصب بخصوص برای کاهش اسپاسیتی گروهی از عضلات مفید است.
  • استئوتومی  لفظ استئوتومی به معنای برش در استخوان به وسیله عمل جراحی گفته میشود. روشی برای شل کردن مفاصل با از بین بردن بخشی از استخوان.
  • آرترودز (Arthrodesis) یک روش جراحی است که طی آن استخوان‌های دخیل در یک مفصل را به یکدیگر جوش می‌دهند. در این جراحی مفصل مابین دو استخوان برداشته می‌شود؛ از این رو به آن فیوژن یا می‌گویند ( توضیحات بیشتر در زمینه عمل جراحی آرترودز )
  • Selective dorsal rhizotomy : یک عمل تهاجمی است که در آن بخشی از اعصاب در نخاع برای کنترل اسپاسیتی عضلات غیر فعال می شوند.
جراحی زمانی مفید است که کودک هم آنقدر سن داشته باشد که پزشک بتواند منشا مشکلات حرکتی اش را تشخیص بدهد و هم آنقدر جوان که اصلاح حرکتی اش در نهایت موثر و مفید باشد. احتمالا بهترین سن برای جراحی فلج مغزی بین ۳ تا ۸ سال است.

جراحی های سی پی همچنین می تواند برای کنترل دیگر شرایط همراه بیماری نظیر مشلات تغذیه و شنوایی کودک انجام شود.

درمان دیگر مشکلات همراه  CP

کودکان فلج مغزی معمولا مشکلات همراه دیگری نیز دارند. که درمان این مشکلات همراه با در نظر گرفتن مشکلات حرکتی ضروری است و می تواند کیفیت زندگی آنها را بهبود ببخشد. برخی از این مشکلات همراه و درمان آنها در زیر ذکر شده است.

تشنج

تقریبا ۴۱ درصد از کودکان سی پی تجربه ای تشنج را دارند. تشنج با کاهش هوشیاری همراه است و اگر کنترل نشود می تواند به مغز در حال رشد آسیب بیشتری وارد کند. تشنج ها نیز شدت های مختلفی دارند برخی از انها از دید والدین مخفی است .

برخی از تشنج ها از طریق جراحی کنترل می شوند. با اینکه بیشتر تشنج ها از طریق دارو درمان می شوند. برای درمان فلج مغزی ، درمان تشنج ضروری و قدم اولیه است.

مشکلات ذهنی

خود فلج مغزی معمولا عقب ماندگی ذهنی نمی آورد. در سی پی حرکت عضلات مختل می شود. با این حال برخی از آسیب های مغزی علاوه بر مناطق حرکتی ، مناطق مربوط به شناخت را نیز آسیب می زنند. که این منجر به عقب ماندگی ذهنی می شود. برخی تخمین زده اند که بین ۲۵ تا ۴۰ درصد از کودکان CP درجاتی از عقب ماندگی ذهنی دارند.

نمی توان به این تخمین ها کاملا مطمعن بود چرا که برخی از کودکان بدلیل ناتوانایی در حرف زدن و یا ناتوانی های حرکتی نمی توانند تست IQ را کامل پاسخ بدهند و بعنوان عقب ماندگی ذهنی شناخته می شوند.

درمان عقب ماندگی ذهنی در سی پی نیاز به ترکیبی از دارو درمانی و رفتاردرمانی دارد.

ما در وب سایت هوش کالا لیستی از مراکز مشاوره و روانشناسی  در سراسر کشور را گردآوری کردیم . که می توانید برای رفتار درمانی فرزندتان به این کلینیک ها مراجعه کنید.

هیدروسفالی

هیدرو سفالی از دو بخش هیدرو به معنی آب و سفالوس به معنی سر تشکیل شده و به تجمع آب در سر گفته می شود . در موارد نادری کودکان به همراه سی پی ، هیدروسفالوس دارند. در موارد خفیف و جزئی دارو درمانی می تواند سبب کاهش مایع در مغز شود. در موارد شدیدتر جراحی انجام می شود. برای نمونه اگر توموری موجب انسداد و ایجاد هیدروسفالی شده باشد، آن را حذف می کنند.

اگر جراح نتوانست منشا را پیدا کند از لوله های ظریف به نام “شنت ” استفاده می کند. این لوله در جمجمه قرار داده می شود و مایع اضافی را به حفره دیگر منتقل می کند و بدین ترتیب سر به تدریج به حالت طبیعی بر می گردد. برای درمان فلج مغزی درمان مشکلات همراه از جمله هیدروسفالی لازم و ضروری است.

مشکلات گوارشی

سیستم گوارش پیچیده است  و شامل معده ، روده ، مری و کبد است. سبستم گوارش برای کارکرد صحیح نیاز به فعالیت صحیح عضلات مختلف اش دارد. کودکان فلج مغزی اغلب مشکلات بلع و جویدن دارند که از طریق گفتار درمانی می توانند مشکلات بلع اش را برطرف کنند.

یکی دیگر از مشکلات گوارشی سی پی ، برگشت اسید معده ( رفلاکس ) است. یکی از دلایل رفلاکس ضعف در عضلات پایین تر مری است. این عضلات نمی توانند غذا را در معده نگه دارند. اگر رفلاکس اسید معده درمان نشود می تواند عوارض زیادی برای افراد CP بدنبال داشته باشد. برخی از مشکلات گوارشی می تواند مانع بزرگی بر سر راه درمان فلج مغزی کودکان باشد.

رفلاکس اسید معده غالبا با دارو درمانی و اصلاح الگوهای تغذیه کنترل می شود. در موارد شدیدتر نیاز به جراحی است.

 

عفونت های ادراری

عفونت دستگاه ادراری در بسیار از کودکان و بزرگسالان فلج مغزی شایع است. این عفونت ها به این دلیل است کودکان CP در کنترل ادرار خود مشکل دارند. برای کنترل ادرار نیاز به هماهنگی گروههای عضلانی مختلفی است. بسیاری از این کودکان بدلیل عدم کنترل خود را مقصر می دانند.

والدین برای جلوگیری از عفونت های ادراری می توانند مرتب پوشک کودک را عوض کنند و او را به حمام ببرند.

مشکلات بینایی و شنیداری

آسیب های مغزی قبل، در طول و یا بعد از تولد ممکن است باعث ایجاد مشکلات بینایی یا شنوایی شوند. آسیب به قشر حرکتی می تواند مشکلات بینایی ایجاد کند. درمان مشکلات بینایی در CP  می تواند شامل از بین بردن آب مروارید، تصحیح چشم های متقاطع و یا صرفا تجویز عینک باشد.

حدود ۱۵ درصد از کودکان سی پی مشکلات شنوایی نیز دارند. این مشکلات از طریق سمعک و یا جراحی قابل درمان است. برای درمان فلج مغزی بخصوص مشکلات ارتباطی قدم اول درمان مشکلات شنوایی است.

ما در وب سایت هوش کالا لیستی از مراکز بینایی سنجی و اپتومتری  در سراسر کشور را گردآوری کردیم . که می توانیدجهت سنجش بینایی فرزندتان به این کلینیک ها مراجعه کنید.

ما در وب سایت هوش کالا لیستی از مراکز شنوایی سنجی   در سراسر کشور را گردآوری کردیم . که می توانیدجهت سنجش بینایی فرزندتان به این کلینیک ها مراجعه کنید.

مشکلات دندانی

برخی از کودکان CP بخصوص سی پی اتتوئید مشکلات دندانی را تجربه می کنند. ناتوانی در کنترل حرکت ماهیچه ای در دهان می تواند نشملاتی نظیر overbites ، پوسیدگی دندان و نقص های مینای دندان ایجاد کند.

 

جمع بندی

در این نوشته درباره درمان سی پی یا درمان فلج مغزی کودکان و بزرگسالان نوشتیم. گفتیم که برنامه درمانی هر کودک ممکن است متفاوت باشد و چینش آن بر اساس نوع cp ، شدت و مشکلات همراه آن مشخص می شود.

در همان ابتدا از والدین خواستیم که در کنار رفع حنبه های حرکتی و گفتاری کودک ، از لحاظ عاطفی و روحی فرزند خود را حمایت کنند. در ادامه سه درمان مهم برای cp را ذکر کردیم – فیزیوتراپی ،کاردرمانی ، گفتار درمانی – گفتیم که مداخله هر چقدر سریع تر باشد تاثیرات درمانی بیشتری خواهید دید.

در پایان مشکلات همراه فلج مغزی را ذکر کردیم و برای رفع هر کدام از آنها توصیه ها را ارائه دادیم. درمان فلج مغزی بزرگسالان و یا درمان فلج مغزی کودکان بصورت تیمی است و در نهایت تیم درمانگران تصمیم گیرنده شروع هر درمانی هستند.

دانلود رایگان کتابچه آموزشی فلج مغزی

کتابچه تسهیل رشد در کودکان فلج مغزی را می توانید از طریق لینک زیر دانلود کنید. این کتابچه هم برای والدین و هم کارشناسان مرتبط می تواند کمک کننده باشد.

طرح سوال

ما سعی کردیم نوشته درمان سی پی کودکان یا درمان فلج مغزی بزرگسالان را به زبانی ساده و جامع بنویسیم. با این حال اگر هنوز در رابطه با درمان سی پی سوالی دارید در قسمت نظرات- در پایین همین مطلب- از ما بپرسید. از ذکر جزئیات غافل نشوید و تا می توانید سوال بپرسید!. قوق می دهیم سوالات شما توسط متخصص مربوطه در کمتر دو رزو کاری در همینجا پاسخ دریافت کنند.

منابع :

cerebralpalsyguide

انجمن گفتار و شنوایی آمریکا

 

 

0/5 ( 0 بازدید )
اشتراک این نوشته
2 پاسخ
  1. ستاره
    ستاره گفته:

    با سلام
    دخترم ۵ سالشه و بطور کامل فلج مغزی است یعنی نه گردن گرفته نه مشینه نه حرف میرنه نه راه میره نه چیزی دستش میگیره و از نظره هوشی هم خیلی خیلی ضعیفه .از ۶ ماهگی در هفته ۳ جلسه کاردرمانی و دو جلسه گفتار میبرمش اما هیچ تغییری نکرده.خواستم راهنماییام کنید که چکار کنم

    پاسخ
    • مصطفی قاسمی برم سبز
      مصطفی قاسمی برم سبز گفته:

      سلام ممنونم . من به سوال شما پاسخ کامل خواهم داد قبل از آن لطفا بفرمایید چه نوع فلج مغزی دارد؟ در طول این چند سال درمانگر یک نفر بوده یا عوض شده ؟ چه برنامه هایی رو کودکتان کار می کنند ؟ آیاشما هم در درمان دخیل هستید؟

      پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

در رابطه با مقاله فوق نقد یا سوالی دارید ؟
دیدگاه ، سوال و یا نقد خود را با کارشناسان ما مطرح کنید و در کوتاه ترین زمان ممکن پاسخ تخصصی را دریافت کنید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

-->